Axundzadənin “Allah bulağı” – YENİ LAYİHƏ

194 Baxış


Mirze Feteli Axundov
Senet.az ədəbiyyat və sənət dərgisində “Memuar notlar” layihəsi. Hər şənbə görüşünüzə gələcəyik!

 ***

Mirzə Fətəli məhkəməyə və başqa yerlərə hər zaman at üstündə gedirmiş. Bir gün yoldaş­ları ilə bərabər gəzməyə çıxdığı zaman, Mirzə Fə­təli mindiyi atı dar bir arxın içərisi ilə sürür. Bir az getdikdən sonra ayaqları arxın o tərəf, bu tərə­fi­nə ilişir, at onun altından çıxıb gedir. Mərzə Fətəli üzünü ata tutaraq deyir:

– Ay heyvan, dayan! Sən də Mirzə Hüseyn xan kimi mənə bivəfalıq etmə, haraya gedirsən məni də apar.

Yoldaşları xeyli gülürlər.

***

Mirzə Fətəli divanxanadan evinə müəyyən bir vaxtda qayıtmaz imiş. Gah tez gələrmiş, gah da yubanarmış. Bir gün arvadı ondan qəti söz alır ki, vaxtında gəlib nahar etsin. O söz verir və həmişə də dediyinə əməl etdiyi kimi, saat dörddə evə gəlir. Lakin bir gün Mirzə Fətəli verdiyi sözə əməl etmir, evə gec gəlir. Arvadının məzəm­mə­ti­ni eşitməmək üçün onu qabaqlayır:

–Bu dəfə məni bağışla, pəncşənbənin nöq­tə­lərini qoyurdum, ona görə yubandım.

***

Avam dindarlar M.F. Axundzadəni kafir və dinsiz kimi tanıyırdılar. O, avam xalqın ona belə nəzərlə baxdığını gözəl bilirdi. Mərzə Fətəli yoldaşlarına deyirdi:

– Dəftərxanaya getdiyim vaxt, üstüörtülü dalanın ağzında oturan dükançı Məşədi Qasım məni görən kimi dodaqlarının altından mırtıldamağa başlayır… Sözlərini qana bilmirəm… Amma bilirsinizmi nə deyir? O deyir ki, “Ey fələk, göydəki daşlarını onun başına nə səbəbə yağdırmırsan? Ey yer, yarılıb bu məlunu nə üçün udmursan?”

 

***

Mirzə Fətəli bir gün Qoçur yaylağındakı dərələrdən keçərkən,  yerdə nazikcə axan bir suya rast gəlir. Həmin saat oranı qazdırıb bir bulaq halına gətirir. Həmişə dostları ilə bu bulağın ba­şına gəzməyə gələrmişlər. Dostları bu bulağa “Mir­zə Fətəli bulağı” adını vermişdilər. Bir il son­ra, günlərin bir günü Mirzə Fətəli ilə yoldaş­ları o bulağa gedərkən görürlər ki, Qoçur gürcülə­rindən birisi bulağın qaşına Məryəm ananın şəklini həkk etdirib. Mirzə Fətəli bunu görür və dostlarına deyir:

– Bax, bu bulağa ad qoydular, bunun adı Allah bulağıdır.

O zamandan bulağın adı “Allah bulağı” qalmışdır.

 

***

 

M.F. Axundzadənin fikrincə kamil adam olmaq üçün yeddi əsas insanlıq vəzifəsini yerinə yetirmək vacibdir:

Birinci vəzifə: insan pis əməldən qaçmalıdır.

İkinci vəzifə: insan yaxşılıq etməyə çalışmalıdır.

Üçüncü vəzifə: insan zülmü dəf etməyə ça lışmalıdır.

Dördüncü vəzifə: insan öz həmnövləri ilə cəmiyyətdə müttəfiq yaşamalıdır.

Beşinci vəzifə: insan elm ardınca getməlidir.

Altıncı vəzifə: insan hər yerdə elmi yaymağa çalışmalıdır.

Yeddinci vəzifə: insan öz qüvvəsi və imkanları daxilində özünə müttəfiq olan cəmiyyət, öz həmvətənləri və həməqidələri içərisində qayda və qanunları mühafizə etmək uğrunda mübarizə aparmalıdır.

***

Mirzə Fətəlinin andı: “Sizi and verirəm qəlbimdə sizə bəslədiyim məhəbbətə!”

Mirzə Fətəlinin məqsədi: “Mənim məqsə­dim İslam xalqlarını sarsıdan cəhaləti ortadan qal­dırmaq, elmləri, sənətləri inkişaf etdirmək, xal­qı­mızın azadlığı, rifahı və sərvətinin artması üç­ün, vətənin abadlaşdırılması üçün… ədalətə rəvac ver­məkdir ”.

Mirzə Fətəlinin etiqadı:  “… Xalqın tərbiyəsi, onun səadəti, vətənin abadlaşdırılması və ölkənin vəziyyətinin yaxşılaşması uğrunda bir iş görülərsə, bu elə bir xeyirli işdir ki, insanlar onu bəyənər! …”

Mirzə Fətəlinin şüarı: “Fikir azadlığı olmadan tərəqqi mümkün ola bilməz!”

Mirzə Fətəlinin tapşırığı:  “… Gəlin bir qədər şəxsi mənfəət güdmədən vətənimizin abad­lığı, xalqımızın tərəqqi və səadəti yolunda yaxşı işlərə iqdam edək”.

 

Senet.az

KÖŞƏ YAZARLARI
TOP 10