“Heydərbabaya salam” – Məmmədhüseyn Şəhriyar (İkinci hissə)  

69 Baxış

f7cbee2530

Senet.az oxucularına ustad şair Məmmədhüseyn Şəhriyarın “Gizli şedevr”  adlandırılan “Heydərbabaya salam” şeirinin ikinci hissəsini təqdim edir.

 

Heydərbaba, gəldim səni yoxluyam,

Bir də yatam, qucağında yuxluyam,

Ömrü qovam, bəlkə burda haxlıyam,

Uşaqlığa deyəm: bizə gəlsən bir,

Aydın günlər, ağlar yüzə gülsən bir!

 

Heydərbaba, çəkdin məni gətirdin,

Yurdumuza, yuvamıza yetirdin,

Yusifivi uşaq ikən itirdin,

Qoca Yəqub, itmişsəm də tapıbsan,

Qavalıyıb qurd ağzından qapıbsan.

 

Mən gördüyüm karvan çatıb köçübdü,

Ayrılığım şərbətini içibdi,

Ömrümüzün köçü burdan keçibdi,

Keçib gedib gedər-gəlməz yollara,

Tozu qonub bu daşlara, kollara.

 

Burda şirin xatirələr yatıblar,

Daşlarıylan başı başa çatıblar,

Aşnalığın daşın bizdən atıblar,

Mən baxanda qavzanıllar, baxıllar,

Bir də yatıb yandırıllar, yaxıllar.

 

Gedənlərin yeri burda görünür,

Xanım nənəm ağ kəfənin bürünür,

Dalımcadır, hara gedim sürünür:

- Bala, gəldin? Niyə belə gec gəldin?

Səbrim sənnən güləşdi, sən güc gəldin.

 

Qəbiləmiz burda qurub ocağı,

İndi olmuş qurd-quşların yatağı,

Gün batanda sönər bütün çırağı,

“Və bəldətin leysə ləha ənisu

İlləl yəafirə və iltəl-isu”.

 

Zaman keçir, üfüqlərdə toz qalır,

Karvan kimi uzaqlarda toz salır,

Duman gəlir, yürəkləri çulğalır,

Ürək deyir: Zaman, keçmə, amandur,

Keçənlərdə gözüm var, bir dayan, dur!

 

Ruzigarın dəyirmanı firlanır,

Məxluq onun dişlərinə tullanır,

Bax ki, bəşər yenə necə allanır,

Həmişəlik şadlıq umur özünə,

Qəbri görür, toz qondurmur üzünə.

 

Köhnələrin sür-sümüyü dartılıb,

Qurtulanın çul-çuxası yırtılıb,

Molla İbrahim lap əriyib, qurtulub,

Şeyxülislam səhman qalıb, qıvraxdı,

Novruzəli qaçaq keçib, qoçaxdı.

 

Ahılları yetmiş kəfən çürüdüb,

Cahılları dünya qəmi kiridib,

Qız-gəlinlər ət-canların əridib,

Rəxşəndənin nəvə tutur əlini,

Nənəqızın kürəkəni, gəlini.

 

Çox şükrü var, yenə gəldux, görüşdux,

İtənlərdən, bitənlərdən soruşdux,

Küsmüşdux, Allah qoysa, barışdux,

Bir də görüş qismət ola, olmaya,

Ömürlərdə fürsət ola, olmaya.

 

Burda xəyal meydanları genişdi,

Dağlar, daşlar bütün mənlə tanışdı,

Görcək məni Heydərbaba danışdı:

- Bu nə səsdi, sən aləmə salıbsan,

Gəl bir görək özün harda qalıbsan?

 

Kəcavəylə bu çaydan çox keçmişik,

Bu çeşmələrdən nə sular içmişik,

Bu yoncalıqlarda kəsib biçmişik,

Çəpişləri qıdıxlayan günlərim,

Çəpiş kimi oynaxlayan günlərim.

 

Bu xırmanda “Aradanxır” oynardıq,

Comalaşıb qarışqatək qaynardıq,

Yavaş-yavaş baxçalarda ağnardıq,

Ağaclardan çilik-ağac kəsərdik,

Qoruqçunun qorxusundan əsərdik.

 

Bu tövlədə sarı inək doğardı,

Xanım nənəm inəkləri sağardı,

Ana iysi dam-divardan yağardı,

Mən buzovu qucaqlardım qaşmasın,

Deyərdi: – Bax, bayda dolsun daşmasın.

 

Bu damlarda çoxlu cızıq atmışam,

Uşaqların aşıqların udmuşam,

Qurquşunlu saqqa alıb satmışam,

Uşaq necə heç zadınan şad olar,

İndi bizim qəmi tutmur dünyalar.

 

Məktəb qalır, uşaqlar dərs alırlar,

Hey yazırlar, hey pozurlar, yalırlar,

Molla İbrahim özü, evi qalırlar,

Amma bizim yoldaşlardan qalan yox,

Bunlardan bir bizi yada salan yox.

 

Bir vaxtında bu məktəb pərgar idi,

Bir Müseyyib, bir Məmdəsən var idi,

Biri xəlfə, biri vərzişkar idi,

Axund bizlə oynamağa gedərdi,

Özü bizə oynamaq öyrədərdi.

 

Dedim, balam, o Məmdəsən nolubdu?

Məlum oldu tifil bala ölübdü,

Nə var, nə var, burnundan qan gəlibdi,

Bir yel əsir, baxırsan Məmdəsən yox,

Bu kənddə bir burun qanı kəsən yox.

 

Dedim, deyin Müseyyibə nə gəldi?

Qulam, gördüm, ağlar göz ilə gəldi,

Dedi: o da bahalıq düşdü, öldü,

Dedim, yazıq bizlə hasıl bölənlər,

Bitməyəndə aclarından ötənlər.

 

Bu məktəbdə şerin şəhdin dadmışam,

Axundun ağzından qapıb udmuşam,

Gahdan da bir axundu allatmışam,

- Başım ağrır, – deyib, qaçıb getmişəm,

Baxçalarda gedib gözdən itmişəm.

 

Azad olanda məkəobdən çıxardıq,

Hücum çəkib biri-birin sıxardıq,

Yolda hər nə gəldi, vurub yıxardıq,

Uşaq demə, ipin qırmış dana de,

Bir dana da demə, əlli dana de.

 

Məlikniyaz itkin gedib yox olub,

Mir Aslan xan səktə il yıxılıb,

Hərə qaçıb bir dərədə sıxılıb,

Çörək qəmi çıxıb xalqın ayına,

Hər kəs qalıb öz canının hayına.

 

Kəndli yazıq çıraq tapmır yandıra,

Görüm sizin bərqiz qalsın andıra,

Kim bu sözü ərbablara qandıra:

Nədir axır bu millətin günahı?

Tutsun sizi, görüm, məzlumlar ahı!

 

Hər nə alır baha verir qiyməti,

Ucuz fəqət əkinçinin zəhməti,

Bitənindən artıq biçən ücrəti,

Kənd uşağı gedir yolda işləyə,

Orda bəlkə qəndi tapa dişləyə.

 

Kəndli gəlin kimi dünyanı bəzər,

Öz övrəti yamaq-yamağa düzər,

İynə bəzər xalqı, özü lüt gəzər,

İndi də var çarsablar albaxdı,

Uşaqların qıç-paçası çılpaxdı.

 

Bu baxçada aş tərəsi əkərdik,

Hey su açıb kərdiyə göz dikərdik,

Çıxmaq həmin dərib asa tökərdik,

Fınqılışlar qaşıqlardan aslanı,

Yağlı desəm, quru ağzın islanı.

 

Bu döşlərdə quzuları yayardıq,

Axmasmlar, ulduz təkin sayardıq,

Quşqovanı çəkib daşa dayardıq,

Quşqovan da elə bil ki, qabandı,

Qurd uzaqdan deyr bəs ki, çobandı.

 

Xanım nənəm naxoş olan il idi,

Qış var ikən külək idi, yel idi,

Qış da çıxdı, yağış idi, sel idi,

Yük-yapını hey çatırdıq ki, gedax,

Sel küşgüdü, məcbur olduq qeyidax.

 

Neysan düşdü, biz də düşdük yağışa,

Kim bacarar sellər ilə boğuşa?

Hey deyirdik, bəlkə yağış yığışa,

Balakişi faytonçumuz gəlmişdi,

İmamiyyə qəhvəsində qalmışdı.

 

Bu zəmidə gedib gözdən itərdik,

Tonqal qurub sütülləri ütərdik,

Deyib, gülmək muradına yetərdik,

El də gülsün, muradına yetişsin,

Ürəklərin yaraları bitişsin.

 

Xəlvərçilər burda xəlvər daşırdı,

Bu küllükdən ulaqlar dırmaşırdı,

Sellər kimi nemət aşıb-daşırdı,

Hər iş dedin hər kimsəyə görərdi,

Can dərmam istəsəydin verərdi.

 

İndi bəşər ac qurd kimi uduxub,

Çömbələnti göz qıcırdıb duruxub,

Baxırlar ki, görsünlər kim sınıxıb,

Tökülsünlər onun leşin yırtsınlar,

Hərə bir diş ənsəsindən qırtsınlar.

 

Heydərbaba, səndə dəfinələr var,

Dağlar vədiəsi xəzinələr var,

Amma sənə bənzər də sinələr var,

Bu sinələr dağlar ilə danışır,

Dağlar kimi göylər ilə qonuşur.

 

Gör hardan mən sənə saldım nəfəsi,

Dedim qaytar sal aləmə bu səsi,

Sən də yaxşı simurq etdin məgəsi,

Sanki qanad verdin yelə, nəsimə,

Hər tərəfdən səs verdilər səsimə.

 

Heydərbaba, səni vətən bilmişdim,

Vətən deyib, baş götürüb gəlmişdim,

Səni görüb göz yaşımı silmişdim,

Halbuki, lap qəmli qürbət səndəymiş,

Qara zindan, acı şərbət səndəymiş.

 

Kim qaldı ki, bizə buğun burmadı,

Altdan-altdan bizə kələk qurmadı,

Bir mərd oğul bizə havar durmadı,

Şeytanları qucaqlayıb gəzdiz siz,

İnsanları ayaqlayıb, əzdiz siz.

 

Divar ucaldı, gün bizə düşmədi,

Zindan qaraldı, göz-gözü seşmədi,

Gündüz gözü mənim lampam keşmədi,

Sel də basdı, əmmiz dolub göl oldu,

Çox yazığın evi çönüb çöl oldu.

 

Əvvəl başı məndən istiqbal etdiz,

Sondan çönüb işimdə ixlal etdiz,

Öz zənnizcə ustadı iğfal etdiz,

Eybi yoxdur, keçər gedər ömürdür,

Qış da çıxar, üzüqara kömürdür.

 

Mənim yolum məhəbbət caddəsiydi,

Son sözlərim haqqın iradəsiydi,

Məhəbbətin risalət vədəsiydi,

Yoxsa məndə bir kəs ilə qərəz yox,

Siyasət adlı məndə bir mərəz yox.

 

Haqq nə deyir? Küfrə qarşı getməyiz,

Nurdan çıxıb zühnət içrə itməyiz,

Fırıldağa fırfıratək bitməyiz,

Gördüz də ki, olmadı küfrün dibi,

Pul da versə, almağa tikmiş cibi.

 

Şeytan bizim qəlbimizi çöndərib,

Allah deyən yoldan bizi döndərib,

İlanlı çeşməyə bizi göndərib,

Minnət qoyur ki, arxınız nəhr olub,

Biz görürük sular bizə zəhr olub.

 

Heydərbaba, gileylikdən nə çıxar?

Zülmün evin səbrli təhəmmül yıxar,

Dərviş olan səbrin əlin bərk sıxar,

Gəl qayıdaq, çıxaq Ağa düzünə,

Keçək yenə məhəbbətin sözünə.

 

Deynə uşaq bir-birilə saz olsun,

Bəlkə bu qış bir də çönüb yaz olsun,

Çay, çəmənlər ördək olsun, qaz olsun,

Biz də baxıb fərəhlənib bir uçaq,

Sınıq-salxaq qanadları bir açaq.

 

Bu baxçadan alçaları dərərdik,

Qış adına çıxıb damda sərərdik,

Hey də çıxıb yalandan çöndərərdik,

Qış zumarın yayda yeyib doyardıq,

Bir külli də minnət xalqa qoyardıq.

 

Evlər qalır, ev sahibi yox özü,

Ocaqların ancaq işıldar közü,

Gedənlərin az-çox qalıbdır sözü,

Bizdən də bir söz qalacaq, ay aman!

Kimlər bizdən söz salacaq, ay aman!

 

Bizdən sonra kürsülərin tovunda,

Kəndin nağıllarında, söz-sovunda,

Qan nənənin çaxmağında, qovunda,

Heydərbaba özün qatar sözlərə,

İçki kimi xumar verər gözlərə.

 

Aşıq deyər: Bir nazlı yar var imiş,

Eşqindən odlanıb yanar var imiş,

Bir sazlı, sözlü Şəhriyar var imiş,

Odlar sönüb, onun odu sönməyib,

Fələk çönüb, onun çarxı çönməyib.

 

Heydərbaba, alçaqların köşk olsun,

Bizdən sonra qalanlara eşq olsun,

Keçmişlərin gələnlərə məşq olsun,

Övladımız məzhəbini danmasın,

Hər içiboş sözlərə aldanmasın!

 

KÖŞƏ YAZARLARI
TOP 10