Qəlbdən ilahi eşqə gedən səs…

241 Baxış

ney-uflemeQəlbdən gəlir bu musiqi. Seviginin ünvana çatdığı bir sevgi etirafı. Xalqlar köçündən çox köhnə daha əvvələ dayanan tarixə malidir.  Runik hərflərinin əslinin hələ aydınlaşdığı, proto Türk Yazılarının zamanından qaldığı düşünülən milli miras kimi qalmış olan, çox az mədəni elementlərin davamı olaraq isə bugünkü Rumıniyada nayum olaraq adlandırılır ..Ta Mahmud Qaşqarlının “Divan-i Lüğətül-Türk”ündə “Sağu” deyilən və Ərlər üçün düzəldilən, ölümü, acını və ərdəmi özündə təcəssüm etdirən mərasimlərdə istifadəsindən söz açılmışdır.

Şumer cəmiyyətində  e.ə 5000-ci ildən etibarən istifadəsi güman edilən bu çalğıya aid əlimizdəki ən köhnə tapıntı, e.ə 3000-2800-ci illərindən qalan bu gün Amerikada Philadelfiya Universiteti Muzeyində sərgilənən neydir. Çalgının o dövrlərdə də dini mərasimlərdə istifadə sanılmaqdadır.

Hal-hazırda ney Türk sazı olaraq xatırlanmaqdadır və təsəvvüf musiqisinin bir simvolu halına gəlmişdir. Bir musiqi aləti üçün istifadə oğurlamaq yerinə, Ney üçün üfləmək təbiri istifadə edilər. Burada üfləmək məcazi bir mənası vardır. Qaynağını İslamda Allahın insanı yaradarkən ruhu üfləmiş olmasından alır.

İslam ənənəsində neyin doğuşu ilə əlaqədar bir çox rəvayət vardır. Bunların ən məşhuru belədir: “Həzrəti Peyğəmbərimiz ilahi eşq sirrini Hz.Aliyə söyləmiş. Bu sirrin yükü altında əzilən Hz.Ali gedib Mədinə xaricində kor bir quyuya bu sirri izah etmiş. Kor quyu bu sirr ilə coşub köpürmüş və daşmış. Su hər yeri bürüdükdə kənarlarında qamışlar yetişmiş. Oralardakı bir çoban bu qamışlardan birini kəsib müxtəlif yerlərindən dəlmiş və üfləməyə başlamış. Çıxan səs qəlblərə coşğu və həyəcan verib ilahi sirri izah olmuş. Peyğəmbərimiz təsadüfən bu çobanın ney səsini eşidincə bu vəziyyəti anlamış. O gündən sonra ney, bir ilham qaynağı olmuşdur. “

Bugünkü mənada neyə ruhunu verən Mevlana Celaleddin-i Rumi Həzrətləridir. “Türk olsun, Əcem olsun; musiki aşiqlərin ortaq qidasıdır. “görüşündəki Mövlana, məsnəvisinin ilk on səkkiz beyitini də bu cazibəli çalğıya ayırmışdır. sponsorlu Bağlantılar

Baxılması belə həssas, diqqət və sevgini aşılayan bir alətdir.  Fikrimcə bu səsdən incə və gözəl səs ola bilməz. Sevməyə vadar edən səs, avaz….

Məzahim Mustafazadə

 

Bölmə : Musiqi, Sənət
KÖŞƏ YAZARLARI
TOP 10