Qara paltarlı qarı

85 Baxış

qocaqadinNamaz  Məmmədoğlu

 

               Hekayə

Həmin  ili  biz  axırıncı  kursda  idik,  dərslərə  elə-belə,  daha   çox  bir-birimizi görmək  üçün  gedirdik.  O  günlərdə  şəhər  get-gedə  sahibsiz itlərlə,  bir  də  dilənçilərlə  daha da dolurdu.  Heç  biri  də  əvvəllər  fala  baxan,  vağzallarda  ,  şəhər  kənarlarında  yatan  dilənçilər deyildilər,  çoxu  sifəti  tanınmasın  deyə  üz -gözünü   qara  şalla  örtürdü.

Universitetedən  metroya  gedən  yolda  başdan-ayağa  qara  paltarlı,  arıq, beli  əyilmiş  bir  qarı  otururdu.  Yerdə  oturmaqdan  donunun  arxası  həmişə  toz-torpaq  olurdu,  amma  paltarını  çırpmağa  belə  taqəti  yox  idi.  Göğzlərinin  ağı-qarasına  qarışmışdı. Həmişə  dalgın-dalğın  uzaqlara  baxırdı.  Qarı  görürüdümü- görmürdümü-bunu  heç  kəs  bilmirdi. O  heç   kəsə  təşəkkür  eləmirdi,  heç  kəsə baxmırdı,  daha  doğrusu nə  ötüb-keçən  adamlardan,  nə  ovcuna  atılan  pullardan  xəbəri  vardı.

Biz  səhər  də,  günorta  da,  axşam  da  həmin  kor  qarını  görürdük  və  nədənsə  adam  onu  görəndə  yazığı  gəlirdi,  həm  də  xəcalət  çəkirdi.  Bacım  hər  axşam  dərsdən  qayıdandan  sonra  çox  vaxt  da  təsadüfən  həmin  qarıdan danışırdı.

Biz  dərslərə  həm  darıxa-darıxa,  həm  də  təssüflənə-təssüflənə  gedirdik  ki, bu  beş  il  belə  tez  keçdi-  gah  pəncərədən  görünən  akademiya  binasına,  yaşayış  evlərinin  yuxarı  mərtəbələrinə,  qovaqların  yaşıl  yarpaqlarına,  mavi  səmaya,  hər  şeydən  bezəndə  də  mühazirə  söyləyən  müəllimin  üzünə  baxırdıq.

Tarix  dərsində  kef  olurdu.  Saçları  kəsik,  həm  də  kömür  kimi  qapqara  rənglənmiş  yaşlı,  qaşları  sürməli,  üzü  boyalı  Ceyran  xanım  illərdən  qalma, saralmış  konspektləri  çıxarıb  tribunanın  üstünə  düzür,  eynəyini  taxıb  oxuyurdu.  Uşaqlar  ona  yalnız  ona  görə  bir  az  hörmət  eləyirdilər  ki,  onun  dərsində bütün  səksən  dəqiqəni  doyunca  söhbət  eləmək,  qızlara  söz  atmaq,  yatmaq bir  sözlə  nə  desən  eləmək  olurdu.  Hərdən  səs-küy  lap  həddini  aşanda  Ceyran  xanım  eynəyini  çıxarıb  səs  salan  adama  yox,  hamıya  deyirdi  ki,  niyə  səs salırsınız,  imtahanda  hamınızı  kəsəcəyəm.  Amma  biz  əvvəlcədən  yuxarı kurslardan  bütün  müəllimlərin  xasiyyətlərini  öyrənirdik,  bilirdik  ki,  hansılar  tapşırığa ,  hansılar  biliyə  baxır,  ona  görə  də  heç  kəs  qorxmurdu.

Müəllimlər  də  cürbəcürdülər,  bəzilərinin  bilikləri  yoxdu,  amma  özlərini  çəkirdilər-  tələbələr   belələrini  xoşlamırdılar.  Bəzilərinin  bilikləri   vardı,  di  gəl  ki, yumşaq  idilər,  tələbələr  belələrini  saymırdılar.  Amma  bəzi  müəllimlərin  həm bilikləri,  həm  də  zəhmləri  vardı,  tələbələr  belə  müəllimlərdən  həm  qorxurdular,  həm  də  hörmət  edirdilər.  Belə  müəllimlərdən  lap  az-  hər  kursda  cəmi  bir-iki  nəfər  olurdu.

Bu  axırıncı  kursda  da  bircə  belə  müəllimimiz  Aytəkinin  atası  idi.  Boyu      hündür  deyildi,  üst-başı  tərtəmiz,  həm  də  ütülü  olurdu.  Universitetin  həyətində  ağ  “Volqa”sından  düşürdü,  asta-asta,  lap  elə  professor  yerişiylə  pillələri  qalxırdı.  Tələbələr  onu  hətta  küçədə,  dəhlizlərdə  də  görəndə   danışıqlarını,  zarafatlarını  kəsib  sakitcə  dayanırdılar.  Dərslərdə  elə  bil  od–alova  dönürdü:

“Oxuyun,  indidən  oxuyun,  bax  o  qızım  olsun,  bilməsə,  keçmərəm”,-deyirdi.  Aytəkin  özü  də  qorxurdu,  həmin  ili  ancaq  klassik  şairləri  oxuyurduq,  qalanları “elə-belə”  imtahanlar  idi.

Hərdən  də  dərsdən  çıxan  kimi   gedirdik  “dərdimizi  dağıtmağa”,  özümüzü verirdik   iki  nömrəli  yataqxanaya,  Azərnən  Pərvizin  pilləkanın  qabağındakı  yarım otağına.  İçəri  girən  kimi  adamı  “yataqxana  qoxusu”  vururdu.

İçəridə  iki  sınıq  çarpayı,  bir  köhnə  dolab,  biri  iri,  biri  də  kiçik  qabaq  stolu, iki-üç  də  o  yan-  bu  yana  ləngərlənən  stul  vardı.  Divarlara  sinəsi,  qolları  açıq xarıcı  müğənnilərin,  yaşılgözlü  türk  qızlarının  qırağı  təqvimli,  rəngli  şəkilləri  yapışdırılmışdı.

-Azər,-deyirdim,- özünüzü  cənnətə  veribsiniz.

Azər  gülürdü,  Pərviz  isə  hələ  key-key  gözlərini  döyürdü.

-Pərviz,  nə  küt-küt  gözlərini  döyürsən,  qonaq  gəlmişik,  tez  elə  kolbasa  qızart,- Firuz  Pərvizi  cırnatmaq  üçün  qışqırırdı.

Pərvizin  kök  sifəti  qəribə,  uşaqtəhər  bir  görkəmə  düşürdü:

-Əə,  vallah  pulum  qurtarıb.

Firuz  bizə  göz vururdu:

– Ürəkli  oğul  deyilsən,  bax  yenə  ağlayırsan.  Pulun  qurtarıb,  pul  verərik,-əvvəlcədən  üçdən- beşdən  yığdığımız  pulu  Pərvizə  uzadırdı:

– Get  çörək- kolbasa  al.

Birimiz  isə  başqa  mağazaya  araq  dalınca  qaçırdıq.

Pəncərədən  qarşıdakı  xarici  tələbələr  yaşayan  yataqxananın  üçüncü,  dördüncü,  beşinci  mərtəbələri   görünürdü.  Üçüncü  mərtəbədə  çox  vaxt  heç  kəs gözə  dəymirdi,  balkonlar  boş  olurdu,  beşinci  mərtəbədə  bir  zənci,  bir  də  ondan  bir  az  fərqli-  qəhvəyi  rəngli  bir  ərəb  tələbə  maqnitofon  oxudurdular. Dördüncü  mərtəbədə  isə əndamlı,  üzdən  acıqlı,  cavan  bir  mulat  qadın  həmişə yuyulmuş  uşaq  əskiləri,  kişi  köynəkləri  sərirdi.

Birazdan  hamı  yığışırdı,  balaca  qabaq  stolunu  ortaya  çəkirdik,  kimi  çəngəllə,  kimi  bıçaqla,  kimi  də  əliylə,- çünki  çəngəl-bıçaq  çatmırdı,-  kolbasa  qızartmasıyla  çörək,  salat  yeyirdi,  arağı  çay  stəkanlarına  bölüb  bir-bir  hamımızın  sağlığına  içirdik.  Sonra  Vasif  hansısa  mahnının  sözlərini  dəyişdirib  müəllimlərdən,  imtahanlardan  məzəli  bir  mahnı  düzəldirdi,  xorla  oxuyurduq.  Firuz  ləzgilər  haqda  qoşduğu,  ya  da  kənddən  təzə  öyrənib  gəldiyi  lətifələri  danışırdı,  hamımız  uğunub gedirdik.  Mehman  yenə  ehtiyatla  yeyə-yeyə  ki, şax  ütülənmiş kostyum- şalvarına, köynəyinə,  qalstukuna  ləkə  düşməsin,  yavaşca  Namiqin  ayağını  basırdı:

-Keçəl,  bir  Pərvizi  cırnat,-  deyirdi.

Namiq  pəncərədən  çölə  baxıb  əsgi  sərən  qadını  göstərirdi:

-Pərviz,  yenə  sevgilin  çıxıb  səni  axtarır.

-Eləsi  sənə  yaraşar,- Pərviz  yeyə-yeyə  cavab  verirdi.

-Pərviz,  gəl  insafnan  danışaq,  insan  gərək  tayını  tapa,  qoy  uşaqlar  desin  o  kimə  yaraşır?

-Pərviz  kişi  kimi  de,  gecə  zəncilər  səni  niyə  çağırmışdılar,  Mamadu  səni  niyə  döymək  istəyirdi?-  Eldar  soruşurdu.

-Mamadu  kimdi,  əə,  orda  heç  elə  adam  yoxdu,  başqa  şeyə  getmişdim.

Sən  mumla,  bütün  günü  parnikdə  işləməkdən  başqa  nə  bilirsən  sən?

-Pərviz heç  nəyi  vecinə  almırdı.

Axır  Azər  son  kələyə  əl  atırdı:

-O,   zəncinin   yanına  “elə-belə”  gedir,  o  bircə  Samirəni  sevir,- deyib  bizə göz  vürurdu.

-Bura  Samirənin  nə  dəxli  var , Azər!  Qurtardıq  sənnən  daha,  danışdırma məni,- Pərvizi  od götürdü,  amma  beş  dəqiqədən  sonra  uşaq  kimi  hər  şeyi yaddan  çıxarırdı.

Üçüncü  kursda  bir  gün  gördük  ki,  Pərviz  aşiq  olub,  siqareti-siqaretə  calayır,  tənəffüslərdə  də,  dərslərdə  də  gözlərini  zilləyib  kədərli-kədərli  Samirəyə  baxır,  dərsdən  çıxanda  Samirənin  arxasınca  gedir  və  şeir  yazır.  Məmməd  Arazın,  Nüsrət  Kəsəmənlinin  şeirlərinin  ora-burasını  dəyişdirir,  “sevgilim”  olan  yerlərə   Samirə  yazır. Həm  də  başqa  işlərdə  olduğu  kimi  burda  da  Azərin  şeir  deməyini  yamsılayır,  gözlərini  onun  kimi  yumur,  səsini  onun  səsinə  oxşadır,  hərəkətlərini  təqlid  eləyir. Gombul  Nigar  deyirdi  ki,  Pərviz  bir  sən  özünə  bax  istə,  sən  kök  o  arıq,  sən  hündür  o  balaca, bu  nətəri  olur  axı?

- Sən  yeri  öz  işinlə  məşğul  ol,  yeri,-  Pərviz  hirslənirdi.

Pərviz  beləcə  bir  il  əlləşdi,  bir  şey  çıxmadı,  bir  gün  gəldi  ki,  qurtardım ,

daha  sevmirəm  onu.  Amma  hərdən  də  gəlirdi  ki:

-Mən  Samirəni  daha  sevmirəm,  amma  onu  görəndə  elə  oluram  ki,  lap özümü  itirirəm,  səncə  nədən  olar?

- Hələ  sevginin  ilişgənəsi  qalıb,-  mən  cavab  verirdim.

-İlişgənə  nədi,  əə?  Səndən  də  qəribə  sözlər  çıxır.  Yox-yox,  qurtarmışam  daha,  bacım  olsun,  gəlmədi  mənə,  özü  bilər.

Bir  gün  eşitdik  ki,  Samirəni  də  nişanlayıblar.  Qırmızısifət,  fağır  bir  oğlan idi,  hər  gün  gətirib  düz  auditoriyaya  qədər  ötürürdü  Samirəni.

- Eləliyinə  baxmayın,  xasiyyəti  yaxşıdı, – Samirə  özünü  təmizə  çıxartmağa  çalışırdı.

- Gör  səni  kimi  oğlanı  qoyub  kimə  getdi,-  biz  Pərvizi  qızışdırırdıq.

- Əyə,  yadıma  salıb  odlandırma  məni,- Pərviz  siqaret  çıxarıb  yandırırdı.

İndi  nə  desək  cırnamırdı,  Samirənin  adını  çəkən  kimi  küsürdü.

Hərdən  eynəyini  çıxarıb,  bədənini  oxlov  udmuş  kimi  dümdüz  tutub  Vüsal  da  məclisimizə  gəlirdi.  O  gələndə  Pərviz  yaddan  çıxırdı,  həmişə  də  cuşa gəlib  elə   goplar  danışırdı  ki,  axırda  özü   ilişirdi.

- Müharibə  vaxtı,-  deyirdi,-  bir  dəfə  babam  göldə  çimirmiş,  bir  də  görür  kimsə  batır.  Tez  üzüb  özünü  çatdırır,  birtəhər  batan  adamın saçlarından  tutub  qaldırır,  birtəhər  belinə  qoyub  üzə-üzə  qırağa  tərəf  gətirir.Tərslikdən  batan  adam  da  çox  ağırmış,  az  qalır  babamı  da  batırsın,  axır  birtəhər,  ölüm-zülüm,-  çünki  babam  özü  də  yaxşı  üzə  bilmirmiş,-  onu  sahilə  çıxardır.  Baxanda  görür  ki,  bir  tərəfdə  orkestr  hazır  dayanıb,  bir  tərəfdə  qoşun  “smirna”  durub,  bir  tərəfdə  də  camaat  onu  alqışlayır.  Tez  orkestr  təntənəli  marş  çalmağa  başlayır.  Babam  çaşbaş  qalır,  dönüb  belindəki  adama  baxanda  görür kim  olsa  yaxşıdı?   Stalin!  Sonra  xeyli  vaxt  hər  ikisini  atıb-tuturlar.  Stalin  babamla  şəxsən  tanış  olur,  evinə  dəvət  edir.  Babam  həmişə  gedib- gəlirdi,  deyir  hər  gedəndə  görürdüm  rəhmətlik  qayğanağın  üstünə  gilas  mürəbbəsi  töküb  yeyir.

Biz  gülməkdən  keçinirdik,  amma  Vüsal  ciddi-ciddi  bizə  baxırdı.  Namiq  birtəhər  özünü  düzəldirdi:

-Vüsal  bir  sən  canın  o  teatr  əhvalatını  danış.

-Hə,  bir dəfə  istədiyim  ağıllı,  tərbiyəli, həm  də  gözəl  bir  qız  vardı.

Bir-birimizə  çox  yaraşırdıq,  küçədə  gedəndə  hamı dayanıb  bizə  tamaşa  eləyirdi.  Bir  gün  bu  qız  dedi  məni  teatra   apar.  Nə  qədər  dedim  indiki  tamaşalar  heç  nədi,  gəl  kinoya  gedək, dedi  yox,  teatra  istəyirəm.  Axır  əlacsız  qaldım,  getdik  teatra.  Gördük  tamaşa  başlayıb,  iynə  atsan  yerə  düşməz.  Qıza  dedim  sən  dur  burda,  mən  yer  taparam.  Birbaşa  girdim  teatrın  direktorunun  yanına,  o  vaxt  babamın  veteran  vəsiqəsi  cibimdəydi,  çıxartdım  onu,  dedim  necə  eləyirsən-elə,  mənə  bu  saat  iki  bilet  tap.  Dedi  bu  nə  sözdü,  ayıb  şeydi.  Biletimiz  yoxdu,  amma  sizə  lap  qabaqda  iki  kreslo  qoyduraram.

İki  yupyumuşaq  xarici  kreslo  gətirdib  lap  qabaqda  qoydurdu.  Tamaşa  başlayan  kimi  qıznan  mən  də  başladıq  qucaqlayıb  öpüşməyə,  heç  nə  vecimizə  deyil.

-Vüsal,  ağ  eləmə  dəə,  bəs  işıqlar  keçmədi?-  Azər  dillənirdi.

-Bəxtimizdən  keçmədi.  “Ağ  eləmə”  dedin  bir  əhvalat  da  yadıma  düşdü.

Əsgərlikdə  sizdən  yaxşı  olmasın,  bir  rus  dostum  var  idi- Petka. Canlara  dəyən oğlan  idi.  Amma   bir  axmaq  xasiyyəti  vardı  ki,  hər  gün  yatmazdan  əvvəl deyirdi  gəl  eşşəkbeli  oynayaq.  Əvvəl   axmaqlıq  məndə  oldu  ki,  dedim  qoy  buna  da  öyrədim, milli  oyunumuzdu,  qoy  hər  yerdə  bilsinlər  ki,  necə  gözəl  oyunlarımız  var. Hə,  öyrətdim,  peşiman  oldum,  necə  xoşuna  gəlibsə,  hər  gün  deyir  gəl  eşşəkbeli  oynayaq.   Bir  gün  yenə  bərk yorulmuşam,  gəlib  belimə  minib düşmür ki,  gəl  oynayaq. Axır  boğaza  yığılıb  lap  hirsləndim, dedim,  ay  rus,  xvatit  daha,  tıy  uje  belıy  izdelal.  Gördü  hirslənmişəm, düşdü  belimdən,  dedi,  tıy  prav,  ya  uje  belıy  izdelal.

Sonra  ulduzlar   göy  üzünü  bürüyənə  qədər  musiqiyə  qulaq  asırdıq, axır  gecəyarı  hamımız  dağılırdıq.

O  ili   qızlarımızın  neçəsini-  Natavanı,  İradəni,  Gülçini,  Aytəkini,  Laləni,  Sevinci  də  nişanladılar.  Biz  nişanlanan  qız  gözəl  olanada  kədərlənirdik  ki,  heyf  bu  da  əlimizdən  çıxdı,  çirkin  olanda  vecimizə  gəlmirdi.  Qızların  bəzilərinin  nişanlıları  qabağına  gəlirdi,  bəzilərininki  yox.  Aytəkinin  də  nişanlısı-  əmisi  oğlu  hər  gün  onu  qarşılamağqa  gəlirdi,  amma  görürüdük  ki,  Aytəkin  necə həvəssiz-həvəssiz,  kədərli-kədərli  onun  yanınca  addımlayır. Həmişə  oğlan  nəsə danışırdı,  amma  o   cavab  vermirdi,  heç  onun  üzünə  belə  baxmırdı. Bəzən  həftələrlə  üzü  gülmürdü,  görürdük  elə  hey  fikirləşir.  Qızlar  deyirdi  ki,  oğlanı istəmir,  atası  zorla  verib.

Sonra  bir  gün  gördük  ki,  Aytəkin  qapqara  qıvrım  saçlarını  başqa  cür  düzəldib,  akasiya  balı  rəngli  gözləri  gülümsəyir. Pərvinə  dedi  ki,  canını qurtarıb- nişanını  qaytarıb.

Qış  tətilinə  gedəndə  Aytəkin  xəstələndi,  qızlar  danışırdılar  ki,  ürəyində  qüsur  var,  Kiyevə  aparacaqlar.

Həmin  ayazlı,  aydın  yanvar  gecələrində  hər  gün  heyva  rəngli  ay  doğurdu, mən   həyətə  çıxıb  ağacların  gecə  kölgələrinə,  ikimərtəbəli  ağ  evlərin  ay  işığında  bozaran  şiferlərinə,  sükut  içində  sakit-sakit  uyuyan,  bir  az  da  tülə bürünmüş  qış  gecələrinə,  cılpaq  cinar  ağaclarına,  uzaqda- üzüm  bağlarından  da  o  yanda  işıldayan  dəmiryol  relslərinə  baxırdım.  Anam  səmanın  lap  uzaq  güncünə – günbatana  baxıb  deyirdi  ki,  bax  o  qara buludlar  gəlsə  yaman  boran  qopacaq,  hər  şey  alt- üst  olacaq.

Tətildən   qayıdandan  sonra  şəhər  suyu  sovulmuş  dəyirmana  bənzəyirdi,  heç  dərsə  getməyə  belə  həvəsimiz  yox  idi.

Yenicə  dərsə  başlayırdıq  ki,  gördük  qapı  döyüldü.  Aytəkinin  atası,- hamımızın  zəhmindən  tir-tir  əsdiyimiz  professor  müəllimlə  nəsə  danışdı  və  əlində bir qucaq  ağ   qızılgüllə   içəri  girdi  və  çalışırdı  ki,  heç  kəsin  üzünə  baxmasın,  amma  biz  onun əllərinin , sifətinin  necə  əsdiyini  də   gürürdük  və  qızılgülləri   Aytəkinin  partasının  üstünə  qoydu.   Və  biz  onun   necə  cib  dəsmalını  çıxarıb  gözlərini  tutduğunu  gördük…

Həmin  ili  ağaclar  çox  gec,  amma  məxmər  kimi  daha  yaşıl  yarpaqladılar.

Biz  bu  dəhlizlərdən  bir  daha  tələbə  kimi  keçə  bilməyəcəyimizə  və  tanımadığımız – bilmədiyimiz  adamları  bir  yerə  yığıb  doğmalaşdıran  bu  beş  ilin  bir  göz qırpımında  keçib   necə   mənasız  sonluqla  başa  çatdığına  təəssüflənə-təəssüflənə   dəhlizlərdə  havalı  kimi  gəzirdik.  Həvəsimiz  olmasa  da  yadigar  qalmaq  üçün  çoxlu-çoxlu  şəkillər  çəkdirirdik.

İmtahanda  professor  heç  bircə  nəfəri  də  kəsmədi,  amma  biz   onu  görəndə  özümüzdən  də  asılı  olmadan  xəcalət  çəkirdik  ki,  biz-Aytəkinin  yoldaşları -beləcə  sağ-salamat  gəzirik,  amma  Aytəkin  ölüb.

Və  bir  gün  metrodan  çıxanda  gördük  ki,  kök,  pəzəvəng  cavan  bir  milisioner  qara  paltarlı  qarını  qovur:

-Get,-deyir,-  başqa  yerdə  dilən,  burda  icazə  yoxdu.  Amma  qarı  ona  baxmırdı  və  görürdümü-  görmürdümü-  bunu  heç  kəs  bilmirdi.

 

 

 

 

 

 

 

 

Bölmə : Nəsr, Ədəbiyyat
KÖŞƏ YAZARLARI
TOP 10