Yavuz Akpınar -70

146 Baxış

 Yavuz Hoca ile men-Ankara 2017

Türkiye’de Azerbaycan araştırmalarından söz edilirken ilk akla gelen isim şüphesiz ki Prof. Dr. Ali Yavuz Akpınar’dır. O, yetmiş yıllık ömrünün elli yılını başta Azerbaycan, Özbek ve Tatar sahası olmakla Türk Dünyası edebiyatı, medeniyeti, kültürü, düşünce tarihi… incelemelerine hasretmiş bir bilgindir. Baba tarafından Azerbaycan kökenli olan Yavuz Akpınar, SSCB döneminde Türkiye’de yaşayan Azerbaycanlı aydınlarla ve diğer Türk topraklarından gelen muhacirlerle yakından ilgilenen, onlardan öğrendiği bilgiler ile Sovyet propagandasının oluşturup yaymaya çalıştığı bilgileri iyice karşılaştıran ve objektif sonuçlara varan gerçek bir bilim adamıdır. Öyle bir bilim adamı ki, SSCB hayranı Türk(iye) “aydınlarının” safında olmayıp (hatta karşısında durup) daha “demir perde”li 1970’lerin başında Sovyetler Birliği’ne seyahat eden (üstelik annesinin ısrarlı engellemelerine rağmen); SSCB’nin göstermeğe çalıştığı propagandaların içinde gösterilmeyenleri gören; Türkiye’de yayımladığı çalışmalarında sadece milli ve edebi-kültürel değeri yüksek eserlere yer veren bir araştırmacıdır. Öyle bir bilim adamı ki, Mehmet Emin Resulzade’nin, Mirza Bala Mehmetzade’nin, Abdulvahap Yurtsever’in, Ahmet Caferoğlu’nun… bıraktığı fikir bayrağını ömrü boyunca şerefle taşımış ve bugün de taşımaya devam etmektedir.

Yavuz Akpınar’ın rahmetli avukat dostu ve kültür adamı İbrahim Bozyel ile birlikte çıkarmış olduğu ve editörlüğünü yaptığı Kardaş Edebiyatlar dergisi, ilk sayısından beri Türkiye dışındaki Türk edebiyatlarına, kültürlerine, edebi vb. eserlerine sayfalarında yer veren bir yayın organı olmuş, 1980-1990’lı yıllar Türkiyesinde büyük bir boşluğu doldurmuştur. Kardaş Edebiyatlar’ın hangi ağır şartlarda çıktığını onun son iki-üç yılındaki sayılarının canlı bir şahidi olarak iyi hatırlıyorum.

Son derece kibar ve nefsine hâkim bir insan olan Yavuz Akpınar’ın geniş anlamda Türkoloji’ye en büyük hizmetlerinden biri, elinde bolca malzeme, arşiv materyali olduğu halde o malzemeden hareketle kitaplar yazmak yerine, büyük bedeller ödeyerek edindiği söz konusu arşiv belgelerini ve materyali ham şekliyle bilim dünyasına sunmuş, araştırmacılarla paylaşmış olmasıdır. Yavuz Akpınar isteseydi elindeki materyalle her sene en az dört-beş kitap yayımlar, namına nam katar, yayımlanan eserlerden iyi de para kazanırdı. O ise kendisini değil, geniş anlamda Türklük Bilgisi’ni, Türk Kültürü’nü, tarihi ve çağdaş Türk edebiyatlarını düşündü. Mehmet Emin Resulzade’nin eserlerini,[1] Ali Bey Hüseyinzade’nin özel arşivindeki belgeleri,[2] Gaspıralı İsmail Bey’in ve Tercüman gazetesinin külliyatını,[3] Resulzade’nin çıkardığı Yeni Kafkasya dergisindeki yazıların tam metinlerini…[4] yayımlamakla bu alanlarda yüzlerce yeni yayının yapılmasının önünü açmış, son derece titizlikle hazırlanmış bu güvenilir metinlerle yeni Yüksek Lisans, Doktora tezlerinin hazırlanmasına neden olmuş, Türkiye ve kardeş Türk cumhuriyetlerinde onlarca yeni kitabın yayımlanması için onları temel kaynakla temin etmiştir. Bu, son derece erdemli ve onurlu bir bilim adamı duruşudur zira herhangi bir nedenle bir bilim adamının eline geçen belge, sadece ona ait değil, bilim dünyasının ortak malıdır. İşte Yavuz Akpınar, bilim dünyasını bu ortak malına kavuşturan ve erdemli, onurlu, farklı duruşuyla bu konuda farkındalık oluşturan bir akademisyendir…

Türklük Bilgisi, sahip olduğu zengin mirası kolay edinemeyen bir bilim dalıdır. Mevcut mirasın edinilmesinde Ali Emiri Efendi, Kilisli Muallim Rıfat Beyefendi gibi soylu ve fedakâr kitapseverlerin büyük payı vardır. Türk bilim tarihine ve Tarih bilimine büyük eserler kazandırmış fedakâr alimlerimizden olan Zeki Velidi Togan da onlardandır. Togan’ın en büyük hizmetlerinden biri, Türkoloji açısından son derece zengin Hakas Türkü Xızıl olğı Pora Katan’ın – Prof. Dr. Nikolay Fyodroviç Katanov’un özel kütüphanesini, onun ölümünden sonra Kazan’dan (Rusya’dan) Türkiye’ye getirmesi olmuştur. Bu işte Katanov ile Togan arasındaki kişisel ilişkilerin büyük rolü olduğu inkâr edilemez. Katanov, ömrü boyunca hizmet ettiği Rusya Türkolojisinden ve Rus bilim adamlarından gereken ilgiyi görmeyince, özel kütüphanesinin Kazan’dan çıkarılması konusunda Zeki Velidi Beye vasiyet etmişti. Zeki Velidi Togan da XX. yy.ın ilk çeyreğinde bu işi organize etmiş, hayatını tehlikeye atarak Katanov kitaplığının bir kısmını Katanov’un değerini bilmeyenlerin elinden “hilas edip” Kazan’dan İstanbul’a getirmişti.

XX. yy.ın son çeyreği ile XXI. yy. başında ise Togan’ın bu yararlı işini sürdüren Türkologlardan biri Yavuz Akpınar’dır. Yavuz Hocanın bu yöndeki hizmetlerinden sadece birkaçına kısaca değinmek istiyorum. Akpınar, Erzurum Atatürk Üniversitesi’nde çalışırken Azerbaycan’ın ünlü ve milli aydınlarından biri, son derece saygı gösterdiği, sıkça söz ettiği ve adı çekildiğinde duygulandığı (on yılda Yavuz Hoca’nın iki kez ağladığını gördüm: can dostu İbrahim Bozyel’in elim trafik kazasındaki ölümü zamanı ve erken kaybettiği babası Mehmet Cevat Bey kadar sevdiği Abbas Zamanov’un başından geçenleri anlatırken…) – kendi tabiriyle KİŞİ ADAM’la – Prof. Abbas Zamanov’la mektuplaşmaya başlamış,[5] kendisinden kitaplar istemiş, onun gönderdiği kitapları bir araya getirerek Atatürk Üniversitesi’nde zengin bir Abbas Zamanov Kitaplığı kurmuş, bu kütüphaneyi araştırmacıların hizmetine sunmuştu. Azerbaycan’ın ünlü bilim adamı ve diplomatlarından Prof. Dr. Vilayet Quliyev’in Erzurum’da kurulan Abbas Zamanov Kitaplığı’ndan nasıl yararlandığına dair bir makalesini okumuş idim.[6]

Tatar Türklerinin ünlü aydını, Türk kitapçılık tarihinin ünlü temsilcilerinden biri olan merhum Ebrar Kerimullin’in son derece zengin olan şahsi kütüphanesini Kazan’dan Türkiye’ye getiren kişi de yine Ebrar Bey ile görüşüp onu bu konuda ikna eden Yavuz Akpınar’dır.

Almanya’da (Köln şehrinde) yaşayan ünlü Türkistan aydını merhum Baymırza Hayıt’ın özellikle siyasi Türkoloji konusundaki eserler hazinesi olan zengin kütüphanesi de Yavuz Hocanın kişisel gayretleriyle Türkiye bilim camiasına kazandırılmıştır.

Türkçülük düşüncesinin babası sayılan Ali Bey Hüseyinzade Turan’ın şahsi arşivini de Hüseyinzade’nin kızı Feyzaver Hanım’dan temin ederek Ege Üniversitesi’ne getiren, burada araştırmacıların hizmetine sunan ve arşiv dökümanı hakkında bilgi veren kişi yine Prof. Dr. Yavuz Akpınar olmuştur.[7]

Başta Muhammed Emin Resulzade arşivi olmakla Türkiye’de yaşayan Azerbaycanlı ve Türkistanlı muhacirlerin özel arşivleri ve kütüphaneleri, bu arşivlere ait hangi belgelerin şu anda kimin elinde olduğu hakkında bilgi veren kişi de Yavuz Hoca’dır.[8] Kuşkusuz ki yukarda adı çekilen bilim, siyaset, fikir ve kültür adamlarına ait kitapların Türkiye Cumhuriyeti’ne kazandırılmasında Yavuz Akpınar’ın bizzat o kişiler veya onların aile yakınlarıyla şahsi ilişkilerinin büyük rolü olmuş, Yavuz Hoca onların gözünde hep güvenilir bir kişi olarak kalmıştır. Değerli ve alçakgönüllü Yavuz Hocamız, hatıralarını yazmaya diğer bilimsel çalışmalardan fırsat bulursa anlatacağı o kadar şey var ki…

Yavuz Akpınar’ın birbirinden değerli eserleri de bulunmaktadır. Daha 1970’lerin sonunda Mirze Fethali Ahundzade üzerine doktora tezi hazırlayan ve onun komedilerini orijinalinden hareketle Temsilat (Komediler) adıyla yayımlayan Y. Akpınar, dünyanın en önde gelen Ahundov uzmanlarındandır. Ahundzade’nin oldukça aydın kişiliğinin ana çizgilerini, felsefi değerlendirmelerinin analizini Yavuz Hoca’dan dinlemek büyük bir şanstır. Onun sözlü (yani unutulup giden) sohbetleri de yazılı eserleri kadar değerlidir. Doyumsuz sohbetlerinde ve derslerinde Ahundzade’nin eserlerini nasıl tenkit ettiğini hatırlıyorum. Yavuz Akpınar Hoca, özellikle Mirza Fethali’nin en çok tartışılan eserlerinden olan Kemalüddevle Mektupları’nın münazara tarzında kaleme alındığını söylerdi. Eserle ilgili yapılacak değerlendirmelerin de bu yönde (‘münazara’ yani ‘ilmi münakaşa, ilmi tartışma, ilm-i cedel[9] türündeki bir eserin tenkidi yönünde) olması gerektiğini altını çizerek derdi. Ahundzade için en temel ölçünün akıl ve bilim olduğunu, Kemalüddevle’nin bütün fikirlerinin Ahundzade’nin fikri olmadığını; Ahundzade’nin sadece komedilerde değil, felsefi eserlerinde de tip ve karakter yaratmada usta olduğunu; Kemalüddevle ile Cemalüddevle’nin, tiyatro eserlerindeki (komedilerdeki) tip ve karakterlerden farklı olduğunu; yazar tarafından kasıtlı olarak bazı yerlerde zayıf bırakıldığını; Müslümanları İslam’ın meseleleri konusunda tartışmaya çekmek istediğini belirtirdi. Yavuz Hoca, Mirza Fethali Ahundzade mektuplarının onu anlayabilmek için son derece önemli olduğunu ve yeniden okunması gerektiğini bildirirdi. Akpınar’a göre Ahundzade, komedilerinde din adamlarını, Kemalüddevle Mektupları’nda ise dinin kendisini tenkit etmişti. Ahundzade’nin milliyet konusunda pasif olduğunu veya milliyet kavramını pek önemsemediğini (ya da bu konuda tartışma yapmak için henüz erken olduğunu); dini meselelere eleştirel bakışlarından dolayı halkla ters düştüğünü; Ahundzade’yi çok seven Hasan Bey Zerdabi’nin bile onun düştüğü bu durumdan kendisi için ders çıkarttığını söylerdi. Kendilerinden Ahundzade ile Gaspıralı’nın karşılaştırılmasını yapmasını istediğimizde, özellikle dini meseleler konusunda Gaspıralı’nın siyasetçi, Ahundzade’nin ise reformist ve devrimci olduğunu belirtmişti. Ahundzade’nin genç yaşlarında siyasetçi olup Tiflis’teki işini garantilemek için Puşkin mersiyesini yazmış olabileceğini de ondan duymuştuk. Oysa Gaspıralı genç iken daha radikal kişiliğe sahipti, okuduğu askeri liseyi bırakıp Girit Müslümanlarını savunmak için Rusya’dan ayrılmak isterken Odessa’da yakalanmış ve bu nedenle liseden atılmıştı. Gaspıralı’nın ömür boyu devam edecek tedbirliliği (siyasetçiliği) de bu olaydan sonradır. Ahundzade ise gençliğinde siyasetçi olup yaşı ilerledikçe radikalleşiyordu. Yavuz Hoca, böylesi son derece orijinal, ufuk açıcı ve yeni fikirleri hep bu sohbetleri sırasında dile getirmiş, öğrencilerine daha neler neler anlatmıştı…

Onun Azeri Edebiyatı Araştırmaları (Dergâh, 1994) adlı kitabı Azerbaycan edebiyat ve basın tarihi üzerine yapılmış en iyi çalışmalardan sayılır. Yavuz Hoca’nın Şehriyar, Hamid Nutki, Bulud Karaçorlu Sehend üzerine çalışmaları, yaptırdığı YL ve Doktora tezleri; Cevat Heyet, Ali Tebrizli, Hüeyin Düzgün, Hasan Mecidzade Savalan, Hüseyin Feyzullahi Sadiq vd. aydınlarla dostluk etmesi, onun Güney Azerbaycan edebiyatına da özel ilgisinin göstergesidir.

Prof. Dr. Yavuz Akpınar’ın son yirmi yılda Türkoloji’ye yapmış olduğu en önemli hizmet ise hiç kuşkusuz Gaspıralı İsmail Bey eserlerinin bilim camiasına kazandırılması olmuştur. 1883-1917 yılları arasında Kırım’ın Bahçesaray şehrinde yaklaşık 3000 (üç bin) sayısı yayımlanan Tercüman gazetesinin arşivine ulaşmak, başlı başına ciddi bir sorundu. O yıllarda (1997 ve sonrası) ben İzmir’de Ege Üniversitesi’nde Yavuz Hoca’nın doktora öğrencisi idim ve Gaspıralı Projesi’nde de yer alıyordum. Gazetenin mikrofilmleri Yavuz Hoca’nın gayretleriyle ABD’den temin edildi. Makaraların, EÜ Edebiyat Fakültesi TDE Bölümü arşivindeki eski bir mikrofilm makinesinde aylarca süren incelenmesinin ardından mikrofilmlerin basılmasına karar verilmişti. Gazetenin mikrofilmlere yansımayan sayıları da tespit edildi. Bu eksik sayıların bir kısmı Ankara’da Milli Kütüphane’de bulundu. Yavuz Hoca beni Gaspıralı Projesi mensubu olarak bu işle görevlendirip Ankara’ya yolladı. Hocamızın Ankara’daki dostu, değerli araştırmacı Ömer Özcan Bey’in bu konudaki yardımlarını unutamam. Biz brkaç gün Milli Kütüphane’de çalıştık, eski yazılı Tercüman sayılarını inceleyip bize lazım olan sayıların fotokopilerini çektirdik ve onları da İzmir’e getirdik. Eskiden Yavuz Hoca’nın oturduğu, sonra da rahmetli Bayram Orak Bey ile benim oturduğum (şu anda Yılmaz Özkaya oturuyor) odaya Tercüman gazetesinin arşivi için özel bir dolap da yapıldıktan sonra mikrofilmlerden A3 formatında basılmış gazete sayı ve sayfalarını yıllara göre ayırıp o dolaba yerleştirdik ve titiz bir okuma, inceleme, metin seçme ve metinleri bilgisayara yazma çalışması başladı. Sonuçta şimdilik dört ciltlik bir Gaspıralı Külliyatı ortaya çıktı. Ötüken Yayınları’nın bastığı bu eserler Gaspıralı İsmail – SEÇİLMİŞ ESERLERİ adıyla dört cilt şeklinde yayımlandı. Bu dört cildin toplam sayfa sayısı 2 bini geçmiştir. Şimdilik dört ciltten oluşan Gaspıralı külliyatında yer alan eserlerin künye bilgileri şöyledir:

1. Cilt - Roman ve Hikâyeleri – Yayına hazırlayan: Yavuz Akpınar, Bayram Orak, Nazım Muradov 6. Basım (2017) (510 sayfa): Bu ciltte Gaspıralı’nın Firengistan Mektupları; Darürrahat Müslümanları; Sudan Mektupları; Kadınlar Ülkesi; Molla Abbas Fransevi’ye Tesadüf: Gülbaba Ziyareti; Arslan Kız; Gündoğdu; Ahmet Bey Taşkesenli ve Bedros Ağa Karakaşyan; İvan ve Süleyman; Bela-yı İslam; Mükaleme-i Selâtin; Muhaceret-i Muhtazama eserleri toplanmıştır. Yavuz Akpınar’ın bu cilde yazdığı geniş önsöz; “İhmal Edilmiş Bir Yazar” başlıklı yaklaşık 60 sayfalık giriş yazısı, Gaspıralı İsmail Bey üzerine yapılmış en kapsamlı ve bilimsel değerlendirmelerdendir.

2. Cilt – Fikrî Eserleri- Yayına hazırlayan: Yavuz Akpınar, 5. Basım (2017) (422 sayfa): Y. Akpınar’ın bu cilde de yazdığı önsöz ve a) gazeteciliği ve yayıncılığı; b) sosyal, siyasi faaliyetleri; c) eğitim faaliyetleri, usul-i cedid uğrunda mücadele ve ortak dil ideali olmak üzere üç bölümlük giriş, 60 sayfaya yakındır. Gaspıralı’nın fikri eserlerinin açıklamalı, dipnotlu metinleri de yine üç ana bölüm altında toplanmıştır: Rusya ve Avrupa ile İlişkiler (8 eser); Rusya Türklerinin – Müslümanlarının Modernleşme Problemleri (5 eser); Rusya ve Dünya Müslümanlarının Kongreleri (6 eser). Bu bilimsel yayının da sonunda Dizin (kişi adları indeksi) yer almaktadır.

3. Cilt - Dil- Edebiyat-Sanat Yazıları[10] – Yayına hazırlayan: Yavuz Akpınar, 3. Basım (2017) (550 sayfa): Y. Akpınar bu cilt için de 15-16 sayfalık geniş bir açıklama yazısı yazmış, bu ciltte topladığı yazıları da I) Dil yazıları (62 yazı); II) Edebiyat yazıları a) edebiyat nazariyesi ve tenkit yazıları (18 yazı) ve b) yazarlar, eserler, yayınlar (23 yazı) olmak üzere toplam 41 yazı; III) Seyahat yazıları a) Türkiye seyahatleri (13 yazı); b) Kafkasya – Azerbaycan seyahatleri (6 yazı); c) Türkistan seyahatleri (23 yazı); d) Rusya – Polonya seyahatleri (3 yazı); e) Mısır ve Hindistan seyahatleri (10+7 = 17 yazı) olmak üzere beş ayrı alt bölümlerde toplamıştır. Son derece titiz, dikkatli ve düzenli bir insan olan Gaspıralı İsmail Bey’in kaleme aldığı seyahat yazılarının sayıları bile onun şahsiyeti hakkında bir fikir oluşmasını sağlamıştır. Y. Akpınar’ın, böyle bir kitap tertibiyle, manevi atamız Gaspıralı’nın dünyaya bakışı hakkında vermek istediği mesajlarda başarılı olduğu kanaatindeyiz. Yukarda sadece sayılarını belirttiğimiz yazı adları ve kitaptaki sayfa numaraları listesinin kitabın sonunda (s. 533-538) verilmesi, aslında ayrıntılı İçindekiler demektir ki böyle bir düzenleme, teknik ve pratik olarak oldukça önemli olmuş, araştırmacı okuyucunun işini kolaylaştırmıştır. Listedeki yazıların adları bile, duyarlı okuyucuyu heyecanlandırmaya yetiyor. Bu cildin sonunda da 11 sayfalık Dizin (Şahıs adları dizini) kısmı yer almaktadır. Gaspıralı eserlerinin üçüncü cildinin sonraki baskılarına, yer adları dizininin de eklenmesi isabetli olur diye düşünüyoruz.

4. Cilt - Eğitim Yazıları (Usul-i Cedit Eğitim hakkındaki Yazıları, Eserleri) – Yayına hazırlayan: Yavuz Akpınar, 1. Basım (2017) (590 sayfa): Bu cildin Y. Akpınar tarafından yazılan ve Gaspıralı İsmail Bey’in eğitim anlayışını tüm yönleriyle ortaya koyan önsöz ve giriş bölümü 30 sayfalık üç değerlendirme yazısından [1) “İsmail Gaspıralı’nın Dünya Görüşünde Eğtimin Yeri: Niçin Önce Eğitim?”; 2) “Büyük Dönüşmü Başlatacak Güç: Matbuat. Eğitim için Matbaa ve Neşriyatın Önemi”; 3) “[Gaspıralı’nın] Eğitim Konusudaki Faaliyetlerine Genel bir Bakış”) oluşmaktadır. Gaspıralı’nın eğitim konusundaki yazılarının metinleri ise tematik olarak I) Tercüman’da Eğitimle ilgili Yazıları (s. 34-453); II) Kitapları ve Konferansları (s. 457-530); [III]) Ek Metinler (s. 531-549). Kitabın 550-575. sayfalarını kapsayan Açıklamalar kısmı da Prof. Dr. Yavuz Akpınar’ın titizliğinin ve bilimsel objektifliğinin bir başka kanıtıdır. Bu ciltte İsmail Gaspıralı Bey’in Tercüman gazetesindeki yazılarının yıllara göre [1883-1914] toplu ve kronolojik listesi de yer almaktadır. Bu cildin sonuna da kitapta adları geçen şahısların “Şahıs adları dizini” konmuştur. Biz, değerli Hocamızın engin hoşgörüsüne sığınarak bu ciltle ilgili de iki hususun sonraki baskılarda yer almasını diliyoruz; 1) yer adları (ve genel olarak özel adlar) dizininin de eklenmesi; 2) üçüncü cildin 533-538. sayfalarındaki ayrıntılı içindekiler listesinin de dördüncü cildin ilgili yerinde bulunması daha güzel ve isabetli olurdu.

Değerli Prof. Dr. Yavuz Akpınar Hocamızı bu uzun soluklu (en az yirmi yıllık) Gaspıralı Maratonunu başarıyla sürdürdüğü için kutluyor, Gaspıralı İsmail Bey eserlerinin sonraki ciltlerini yayına hazırlaması için kendisine can sağlığı diliyoruz…

Yavuz Akpınar ve ekibi (Yrd. Doç. Dr. Yılmaz Özkaya ve Yrd. Doç. Dr. Selçuk Türkyılmaz), Tercüman gazetesi ışında da önemli çalışmalara imza atmaktadır. Onun başkanlığını yaptığı proje ekibi, M. E. Resulzade’nin çıkardığı Yeni Kafkasya dergisindeki yazıları titiz bir şekilde eski yazıdan yeni yazıya aktararak nefis bir kitap olarak hazırlamış ve bu günlerde Türk Tarih Kurumu yayınları arasında neşretmiştir. Mehmet Emin Resulzade’nin Yeni Kafkasya’daki yazıları, Yavuz Akpınar’ın yaptığı açıklamalarıyla birlikte ayrı bir kitap şeklinde hazırlanmış ve AAC PRESS (Avrupa Azerbaycan Cemiyeti Yayınları) tarafından yayımlanmak üzeredir. Y. Akpınar şu anda da Azeri-Türk dergisindeki yazıları yayına hazırlamaktadır.

Yavuz Akpınar Azerbaycan’da Ali Bey Hüseyinzade, Ahmet Bey Ağaoğlu tarafından yayımlanan Hayat, İrşad gazetelerinin de ayrıntılı bibliyografyasını lisansüstü tezler şeklinde inceletmiş, bu gazeteler üzerine Yüksek Lisans ve Doktora tezleri yaptırmıştır. Yavuz Hocamızın yönlendirmesiyle 1903-1905 yıllarında Tiflis’te yayımlanan Şark-i Rus, 1906-1911 yıllarında Astrahan’da yayımlanan Burhan-ı Terakki gazeteleri üzerine de Yüksek Lisans çalışmaları (Ege Üniversitesi SBE, 2006) yaptırılmıştır.

1997-2006 yıllarında Yavuz Akpınar Hocamın doktora öğrencisi, asistanı, Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nde başkanı olduğu Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Kürsüsü’ne öğretim görevlisi olmak şerefine ulaştık. Burada çalışırken Gaspıralı Projesinde yer aldık; Yavuz Hocamızın yayına hazırladığı Prof. Dr. Yaşar Karayev’in Belli Başlı Dönemleri ve Zirve Şahsiyetleriyle Azerbaycan Edebiyatı (Ötüken Yay., İstanbul, 1999) kitabının değerli hocalarımız tarafından Türkiye Türkçesine aktarılmış kısımlarını, Yavuz Hocamızla birlikte Azerbaycan Türkçesiyle karşılaştırarak baştan sona kontrol ettik; Y. Akpınar’ın ünlü Azerbaycan yazarı Anar ile birlikte hazırladığı Bin Yılın Yüz Şairi – Azerbaycan Şiiri Antolojisi (TC Kültür Bakanlığı Yay., Ankara, 2000) kitabının hazırlanmasına yardımcı olduk.

Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’nde çalışmak, aynı zamanda rahmetlik hocalarımız Prof. Dr. Tunca Kortantamer ve Fares Hariri; selametlik hocalarımız Prof. Dr. Ömer Faruk Huyugüzel, Prof. Dr. Rıza Filizok, Prof. Dr. Günay Karaağaç, Prof. Dr. Şevket Toker, Prof. Dr. Mustafa Öner, Prof. Dr. Fazıl Gökçek, Prof. Dr. Nerin Köse, Prof. Dr. Metin Ekici, Prof. Dr. Atabey Kılıç, Doç. Dr. Nezahat Öztekin … hocaların öğrencisi olmak; merhum Bayram Orak, Prof. Dr. Hatice Şirin, Prof. Dr. Mustafa Özsarı, Doç. Dr. Özkan Öztekten, Doç. Dr. Şahin Baranoğlu, Doç. Dr. Şerife Yağcı Yalçınkaya, Doç. Dr. Selami Fedakar, Doç. Dr. Şerife Baş Çağın, Doç. Dr. Fatih Ülken, Doç. Dr. Metin Arıkan, Doç. Dr. Marufjon Yuldaşev, Yrd. Doç. Dr. Ferzane Devletabadi, Yrd. Doç. Dr. Dilek Erenoğlu, Yrd. Doç. Dr. Ayşen Uslu, Yrd. Doç. Dr. Yasemin Mumcu, Yrd. Doç. Dr. Safiye Akdeniz, Yrd. Doç. Dr. Harika Nüfusçu Durgun, Yrd. Doç. Dr. Özlem Nemutlu, Yrd. Doç. Dr. Yılmaz Özkaya, Yrd. Doç. Dr. Yasin Kaya, Yrd. Doç. Dr. Sinan Güzel, Yrd. Doç. Dr. Selçuk Türkyılmaz, Yrd. Doç. Dr. Murat Özşahin, Yrd. Doç. Dr. Mustafa Karataş, Yrd. Doç. Dr. Nazhanım Panayeva, Doç. Dr. Salih Okumuş, Yrd. Doç. Dr. Ayvaz Morkoç, Yrd. Doç. Dr. Müberra Bağcı, İsmail Ülker (Mededi), Bakıt Sagınbekov, Şurubu Kayhan, Dinara Mamırova, Gülzade Cabbarova, Seyfettin Tunç, Hülya Canpolat, Reyhan Özsarı vd. hocaların arkadaşı, dostu olmak imkânı demekti… / Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’nin Nuri Bilgin (merhum), Ahmet Arslan, Reşit Küçükboyacı (merhum), Gertrude Durusoy, Tuncer Baykara, İsmail Aka, Bekir Deniz, Mehmet Akif Erdoğru, Zeki Arıkan, Ahmet Özgiray, Mehmet Ersan, Hasan Mert, İbrahim Dönmezer, Asaf Koçman, Arife Karadağ, Mustafa Mutluer, Aydın İbrahimov vd. değerli bilim adamlarını da Yavuz Akpınar sayesinde tanımış olduk. / Yavuz Akpınar’ın isteği ile Ege Üniversitesi’nde çalışmak, Ege Üniversitesi’nin diğer değerli mensuplarını – rahmetli Prof. Dr. Ali Haydar Bayat’ı, Prof. Dr. Fikret Türkmen’i, Doç. Dr. Hasan Köksal’ı, Prof. Dr. Zeki Kaymaz’ı, Prof. Dr. Gürer Gülsevin’i, Prof. Dr. Ali Erol’u, Prof. Dr. Alimcan İnayet’i, Doç. Dr. Sabahattin Çağın’ı, Doç. Dr. Muvaffak Duranlı’yı, Selçuk Uysal’ı; Prof. Dr. Afig Berdeli’yi, Prof. Dr. Urfat Nuriyev’i, Prof. Dr. Efendi Nesibov’u, merhum Doç. Dr. Hasan Nüsreti’yi, Prof. Dr. Gülmira Sadiyeva’yı, Dr. Eren Akçiçek vd. hocaları onun vasıtasıyla tanımak demekti. / Bizim için çok değerli olan rahmetli Muharrem Taşlıçay, rahmetli İbrahim Bozyel; Prof. Dr. Vahit Türk, Prof. Dr. Ali Duymaz, Prof. Dr. Ayşe İlker, Prof. Dr. Cengiz Alyılmaz, Prof. Dr. Bilgehan Atsız Gökdağ, Doç. Dr. Yusuf Azmun, Doç. Dr. Sebahattin Şimşir, Yrd. Doç. Dr. İrfan Murat Yıldırım, Yrd. Doç. Dr. Ünal Şenel, Yrd. Doç. Dr. Mehdi Genceli, Dr. Sıddık Topaloğlu hocaları da ilk kez yine Yavuz Akpınar Hocam sayesinde tanımışımdır.

Yavuz Akpınar sayesinde Azerbaycanlı aydın kişilerle, hocalarımızla da daha samimi sohbetlerimiz olmuştur. Rahmetli Ebülfez Elçibey, Tofiq Hacıyev, Elyar Seferli hocalarımız Yavuz Akpınar’a bizim aracılığımızla mutlaka selam gönderirlerdi. Prof. Dr. Kâmil Veli Nerimanoğlu, beni Yavuz Akpınar hoca ile tanıştıran, ona yönlendiren kişi, hakkımda Yavuz Hocaya bilgi veren kıymetli hocamdır.

İsa Habibbeyli ise Yavuz Akpınar’ın Azerbaycan edebiyatına hizmetlerini, onun rahmetli Abbas Zamanov’a olan sonsuz saygısını en iyi değerlendiren vefalı dostlarındandır…

Mükemmel bir insan, değerli bir Aksakalımız, örnek bir aile reisi olan Yavuz Akpınar Hocamıza eşi Fatma Hanım, çocukları Rabia Birce ve Mehmet Cevat, ikinci kızı olan gelini, torunları Ece ve Korkut ile uzun, mutlu, sağlıklı ve birbirinden değerli eserlerle dolu daha nice güzel yıllar diliyorum…

Nazım Muradov

Prof. Dr. Yavuz Akpınar’ın Doktora Öğrencisi / Lefke Avrupa Üniversitesi FEF TDE Bölüm Başkanı / KKTC

Kaynakça:

Akpınar, Yavuz, “Abbas Zamanov Haqqında Xatirelerim”, Müasirleri Abbas Zamanov Haqqında, Yay. hazırlayan İsa Hebibbeyli, Çnar-Çap Yayınları, Bakü, 2003, s. 74-83

Akpınar, Yavuz, “Hüseyinzade Ali Turan’ın Arşivi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümüne Bağılşlandı”, Ege Üni. Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Araştırma Dergisi, Cilt: XIII, Sayı: 1, Ocak, 2007, s. 313-314;

Akpınar, Yavuz, “Mehmet Emin Resulzade’nin Arşivi ve Elyazma Eserleri”, Birinci Uluslararası Azerbaycan Tanıtım Sempozyumu, 3-5 Aralık 1998, Şerefhane / Tebriz, İran (Düzenleyen: AYKAM: Azerbaycan İlim ve Kültürel Araştırma Merkezi, Tebriz). Bildirinin Farsçası için bak: “Arşiv ve Asar-ı Destnüvis-i Mehemmed Emin Resulzade”, Mecmua-i Makalât, Nuhustin Sempozyum-i Beynelmilelî-i Azerbaycanşinasî der Azer mah-i 1377, AYKAM, Tebriz, Merkez-i Tahkikât-i İlmî, Ferhehgî Azerbaycan “AYKAM”, 1378 (1999), s. 39-47. Türkçe neşirleri için bak: Elturan (İctimaî-siyasî, élmî-kütlevî jurnal), Bakı, 1999, No: 1-2 [15], s. 21-24 ve Azerbaycan Birinci Ulusulararası Sempozyumu Bildirileri (1998), Ankara Atatürk Kültür Merkezi, 2002, s. 21-29.

Devellioğlu, Ferit, Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lûgat, Aydın Kitabevi, Ankara, 2001

Gaspıralı, İsmail, SEÇİLMİŞ ESERLERİ, 1. Cilt - Roman ve Hikâyeleri – Yayına hazırlayan: Yavuz Akpınar, Bayram Orak, Nazım Muradov, Ötüken Yay., 6. Basım (İstanbul, 2017) (510 sayfa);

Gaspıralı, İsmail, SEÇİLMİŞ ESERLERİ, 2. Cilt – Fikrî Eserleri – Yay. haz. Yavuz Akpınar, Ötüken Yay., 5. Basım (2017) (422 sayfa);

Gaspıralı, İsmail, SEÇİLMİŞ ESERLERİ, 3. Cilt - Dil- Edebiyat-Sanat Yazıları – Yay. haz. Yavuz Akpınar, Ötüken Yay., 3. Basım (İstanbul, 2017) (550 sayfa);

Gaspıralı, İsmail, SEÇİLMİŞ ESERLERİ, 4. Cilt - Eğitim Yazıları (Usul-i cedit Eğitim hakkındaki yazıları, eserleri) – Yay. haz. Yavuz Akpınar, Ötüken Yay., 1. Basım (İstanbul, 2017) (590 sayfa)

Muradov, Nazım “Azerbaycan – Türkiye İlişkileri Açısından Hüseyinzade Ali Turan ve Ahmed Raik”,Yeni Türk Edebiyatı dergisi 3,Mart 2011, İstanbul, 2011, ss. 167-198;

Muradov, Nazım, “Bağımsız Azerbaycan İdealinin Oluşumunda Yer Alan Bir Kıbrıs Türkü: Müsevvidzade Ahmet Raik”, II. Uluslararası Kıbrıs Sempozyumu, 21-25 Ekim 2010, Seferihisar – İzmir – Türkiye, 2. Uluslararası Kıbrıs Sempozyumu Bildiri Kitabı, Cilt IV, ss. 47-75, Ankara, 2011

Nas, Halef, “Hüseyinzade Ali Bey Arşivindeki Ali Haydar Mithat’a ait Mektuplar (Ali Haydar Mithat’ın Hatıraları Işığında), Yeni Türk Edebiyatı 3, Mart, 2011, s. 221-238;

Özkaya, Yılmaz, “Tercüman Gazetesindeki Dil ve Edebiyat Yazılarının İzahlı Bibliyografyası (1883-1917)”, Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Sayı 16-17, Ocak 2009, s. 109-215

Quliyev, Vilayet, “Dostumuz, Edebiyyatımızın Dostu – Yavuz Akpınar”, (Bkz. 525-ci qezet, 16 Aralık 2017) https://525.az/site/?name=xeber&duzelis=0&news_id=91354#gsc.tab=0 (Erişim tarihi 17 Aralık 2017)

Resulzade, Mehmet Emin, Azerbaycan Cumhuriyeti; Keyfiyet-i Teşekkülü ve Şimdiki Vaziyeti, Neşre hazırlayanlar: Yavuz Akpınar, İrfan Murat Yıldırım, Sebahattin Çağın, İstanbul, 1990, XXVIII+205 s. (Azerbaycan Türkleri Kültür ve Dayanışma Derneği Yayınları:1)

Resulzade, Mehmet Emin, İran Türkleri, Neşre haz.: Yavuz Akpınar, İrfan Murat Yıldırım, Sebahattin Çağın, İstanbul, Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı, l993, 4+142 s. (1912′de “Türk Yurdu ” ve “Sırat-ı Müstakim”de çıkan yazıları).

Resulzade, Mehmet Emin, Kafkasya Türkleri, Neşre hazırlayanlar: Yavuz Akpınar, İrfan Murat Yıldırım, Sebahattin Çağın, İstanbul, Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı, l993, 8+132 s. (“Türk Yılı 1926″daki yazıları).

Resulzade, Mehmet Emin, Yeni Kafkasya Yazıları (1923 – 1927), Yayına hazırlayanlar: Yavuz Akpınar, Selçuk Türkyılmaz, Yılmaz Özkaya, Türk Tarih Kurumu Yay., (398 s.). Ankara, 2017

[1] Resulzade, Mehmet Emin, Azerbaycan Cumhuriyeti; Keyfiyet-i Teşekkülü ve Şimdiki Vaziyeti, Neşre hazırlayanlar: Yavuz Akpınar, İrfan Murat Yıldırım, Sebahattin Çağın, İstanbul, 1990, XXVIII+205 s. (Azerbaycan Türkleri Kültür ve Dayanışma Derneği Yayınları:1)

Resulzade, Mehmet Emin, Kafkasya Türkleri, Neşre hazırlayanlar: Yavuz Akpınar, İrfan Murat Yıldırım, Sebahattin Çağın, İstanbul, Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı, l993, 8+132 s. (“Türk Yılı 1926″daki yazıları).

Resulzade, Mehmet Emin, İran Türkleri, Neşre haz.: Yavuz Akpınar, İrfan Murat Yıldırım, Sebahattin Çağın, İstanbul, Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı, l993, 4+142 s. (1912′de “Türk Yurdu ” ve “Sırat-ı Müstakim”de çıkan yazıları).

[2] Yavuz Akpınar, “Hüseyinzade Ali Turan’ın Arşivi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümüne Bağılşlandı”, Ege Üni. Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Araştırma Dergisi, Cilt: XIII, Sayı: 1, Ocak, 2007, s. 313-314;

Nazım Muradov, “Azerbaycan – Türkiye İlişkileri Açısından Hüseyinzade Ali Turan ve Ahmed Raik”,Yeni Türk Edebiyatı dergisi 3,Mart 2011, İstanbul, 2011, ss. 167-198;

Nazım Muradov, “Bağımsız Azerbaycan İdealinin Oluşumunda Yer Alan Bir Kıbrıs Türkü: Müsevvidzade Ahmet Raik”, II. Uluslararası Kıbrıs Sempozyumu, 21-25 Ekim 2010, Seferihisar – İzmir – Türkiye, 2. Uluslararası Kıbrıs Sempozyumu Bildiri Kitabı, Cilt IV, ss. 47-75, Ankara, 2011

Halef Nas, “Hüseyinzade Ali Bey Arşivindeki Ali Haydar Mithat’a ait Mektuplar (Ali Haydar Mithat’ın Hatıraları Işığında), Yeni Türk Edebiyatı 3, Mart, 2011, s. 221-238;

[3] Gaspıralı İsmail, SEÇİLMİŞ ESERLERİ,

1. Cilt - Roman ve Hikâyeleri – Yayına hazırlayan: Yavuz Akpınar, Bayram Orak, Nazım Muradov, Ötüken Yay., 6. Basım (İstanbul, 2017) (510 sayfa);

2. Cilt – Fikrî Eserleri – Yay. haz. Yavuz Akpınar, Ötüken Yay., 5. Basım (2017) (422 sayfa);

3. Cilt - Dil- Edebiyat-Sanat Yazıları – Yay. haz. Yavuz Akpınar, Ötüken Yay., 3. Basım (İstanbul, 2017) (550 sayfa);

4. Cilt - Eğitim Yazıları (Usul-i cedit Eğitim hakkındaki yazıları, eserleri) – Yay. haz. Yavuz Akpınar, Ötüken Yay., 1. Basım (İstanbul, 2017) (590 sayfa)

[4]Mehmet Emin Resulzade, Yeni Kafkasya Yazıları (1923 – 1927), Yayına hazırlayanlar: Yavuz Akpınar, Selçuk Türkyılmaz, Yılmaz Özkaya, Türk Tarih Kurumu Yay., (398 s.). Ankara, 2017

[5] Yavuz Akpınar, “Abbas Zamanov Haqqında Xatirelerim”, Müasirleri Abbas Zamanov Haqqında, Yay. hazırlayan İsa Hebibbeyli, Çnar-Çap Yayınları, Bakü, 2003, s. 74-83

[6] Vilayet Quliyev: “Dostumuz, Edebiyyatımızın Dostu – Yavuz Akpınar”, (Bkz. 525-ci qezet, 16 Aralık 2017) https://525.az/site/?name=xeber&duzelis=0&news_id=91354#gsc.tab=0 (Erişim tarihi 17 Aralık 2017)

[7] Bizim iki makalemiz de Yavuz Hoca’nın, Hüseyinzade arşivinden Kıbrısla ilgili seçip gönderdiği arşiv belgeleri esasında yazılmıştır: 1) Nazım Muradov, “Azerbaycan – Türkiye İlişkileri Açısından Hüseyinzade Ali Turan ve Ahmed Raik”,Yeni Türk Edebiyatı dergisi 3,Mart 2011, İstanbul, 2011, ss. 167-198; 2) Nazım Muradov, “Bağımsız Azerbaycan İdealinin Oluşumunda Yer Alan Bir Kıbrıs Türkü: Müsevvidzade Ahmet Raik”, II. Uluslararası Kıbrıs Sempozyumu, 21-25 Ekim 2010, Seferihisar – İzmir – Türkiye, 2. Uluslararası Kıbrıs Sempozyumu Bildiri Kitabı, Cilt IV, ss. 47-75, Ankara, 2011

[8] Bkz. “Mehmet Emin Resulzade’nin Arşivi ve Elyazma Eserleri”, Birinci Uluslararası Azerbaycan Tanıtım Sempozyumu, 3-5 Aralık 1998, Şerefhane / Tebriz, İran (Düzenleyen: AYKAM: Azerbaycan İlim ve Kültürel Araştırma Merkezi, Tebriz). Bildirinin Farsçası için bak: “Arşiv ve Asar-ı Destnüvis-i Mehemmed Emin Resulzade”, Mecmua-i Makalât, Nuhustin Sempozyum-i Beynelmilelî-i Azerbaycanşinasî der Azer mah-i 1377, AYKAM, Tebriz, Merkez-i Tahkikât-i İlmî, Ferhehgî Azerbaycan “AYKAM”, 1378 (1999), s. 39-47. Türkçe neşirleri için bak: Elturan (İctimaî-siyasî, élmî-kütlevî jurnal), Bakı, 1999, No: 1-2 [15], s. 21-24 ve Azerbaycan Birinci Ulusulararası Sempozyumu Bildirileri (1998), Ankara Atatürk Kültür Merkezi, 2002, s. 21-29.

[9] Ferit Devellioğlu, Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lûgat , Aydın Kitabevi, Ankara, 2001, s. 726; 428

[10] Tercüman’da toplam sayısı 1324 adet olarak belirlenen dil ve edebiyat yazıları hakkında özet bibliyografik bilgiler için bkz. Yılmaz Özkaya, “Tercüman Gazetesindeki Dil ve Edebiyat Yazılarının İzahlı Bibliyografyası (1883-1917)”, Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Sayı 16-17, Ocak 2009, s. 109-215

ELEKTRON KİTABXANA
ustadejurnalyukle
USTAD / E-versiya
ustadejurnalyukle
KÖŞƏ YAZARLARI
TOP 10